Mười Thiên can: cách đọc tên và chu kỳ cho người mới
Thiên can là một bộ mười tên được dùng trong lịch Can Chi và nhiều hệ thống thuật số. Học đúng thứ tự giúp bạn đọc năm sinh và các ký hiệu trên lá số.
Mười tên đi cùng mười hai Địa chi
Thứ tự là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Khi kết hợp luân phiên với Địa chi theo chu kỳ, hình thành hệ 60 cặp Can Chi. Hong Kong Observatory giới thiệu hệ thống này trong tài liệu lịch. Thiên can không phải tên một ngôi sao và không thay cho toàn bộ thông tin ngày sinh.
Ví dụ để tự đối chiếu
Sau Giáp Tý là Ất Sửu, rồi Bính Dần. Sau khi can đi hết mười tên và chi đi hết mười hai tên, cặp ban đầu lặp lại theo chu kỳ 60. Vì vậy, chỉ biết một tên năm Can Chi chưa đủ xác định duy nhất một năm dương lịch nếu không biết thời kỳ.
Thực hành sau bài học
Viết mười can thành một hàng và đọc xuôi ba lần. Sau đó tập chép cặp năm từ một bảng lịch đáng tin cậy, giữ nguyên cả can lẫn chi. Khi ghi hồ sơ, thêm năm dương lịch để tránh nhầm người cách nhau một chu kỳ. Không suy tính cách của một người chỉ từ một chữ can.
Bài trình bày kiến thức và quy ước văn hóa truyền thống; các ví dụ dùng để học cách đọc, không khẳng định sự kiện chắc chắn xảy ra.
Biên soạn với hỗ trợ AI, tự rà soát biên tập ngày 14/09/2026. Tài liệu đối chiếu được ghi bên dưới.
Nguồn tham khảo
https://www.hko.gov.hk/en/gts/time/stemsandbranches.htm
Bài liên quan
Chuẩn bị dữ liệu sinh: bước đầu trước khi lập lá số Tử Vi
Một lá số chỉ nhất quán khi thông tin sinh và quy ước lập số được xác định rõ. Đừng bắt đầu bằng việc đọc sao khi chưa chắc ngày giờ đầu vào. Hãy lưu ngày tháng năm sinh theo giấy tờ, giờ được ghi nhận và nơi sinh. Sau đó xác định lịch đang dùng, múi giờ, khả năng có giờ mùa hè và quy tắc của công cụ. Tài liệu cổ về an Thân–Mệnh cho thấy tháng và giờ tham gia phép an cung; vì vậy một giả định đầu vào có thể dẫn tới cách sắp xếp khác. Một người sinh tại Mỹ nhớ giờ là 1 giờ 30 sáng nhưng chưa rõ đồng hồ khi ấy có áp dụng daylight saving time không. Tự trừ một giờ theo thói quen có thể sai. Cần đối chiếu ngày, địa điểm và quy tắc thời gian trước khi chuyển đổi. Tạo phiếu gồm dữ liệu đã xác minh
… Xem thêmMười hai Địa chi: tên ô lá số không đồng nghĩa tên cung chức năng
Tý, Sửu, Dần và các tên Địa chi xuất hiện quanh lá số. Chúng đánh dấu vị trí theo hệ quy ước, còn Mệnh, Tài Bạch hay Quan Lộc là tên chức năng cung. Mười hai chi theo thứ tự: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Tài liệu lịch HKO trình bày thứ tự của hệ Can Chi. Trong Tử Vi, tên chi của vị trí và tên cung được an lên vị trí ấy cần được đọc riêng, không gộp thành một khái niệm. Cụm “Mệnh tại Dần” có nghĩa cung Mệnh nằm ở vị trí Dần trên lá số đó. Người khác có thể có cung khác tại Dần. Vì vậy, không nên nhìn ô Dần trên hai ảnh rồi cho rằng đang so cùng một lĩnh vực đời sống. Trên một lá số mẫu, khoanh riêng chữ chỉ chi và gạch chân chữ chỉ cung. Tập đọc thành câu đầy đ
… Xem thêmÂm lịch, dương lịch và tháng nhuận: kiểm tra gì khi nhập ngày sinh?
Cùng một ngày thực tế có thể được ghi bằng các hệ lịch khác nhau. Khi nhập ngày sinh, chọn sai loại lịch có thể khiến công cụ chuyển đổi lần nữa một ngày đã được đổi. Lịch truyền thống Đông Á kết hợp chu kỳ Mặt Trăng với năm Mặt Trời; tháng nhuận được dùng để điều hòa lịch. HKO có tài liệu về lịch và tiết khí. Việc an số cho người sinh tháng nhuận có quy ước khác nhau giữa các cách lập Tử Vi, nên kết quả chuyển lịch không tự giải quyết hết lựa chọn trường phái. Gia đình nói một người sinh “tháng tư nhuận”, nhưng biểu mẫu chỉ được điền tháng tư thường. Dù đúng ngày và giờ, thông tin tháng đã khác. Ngược lại, một ngày dương lịch đã đổi sang âm lịch mà vẫn chọn ô dương lịch sẽ bị hiểu sai ngay
… Xem thêmGiờ Tý và ranh đổi ngày: vì sao cần ghi quy ước khi lập số?
Người sinh gần nửa đêm có thể gặp khác biệt giữa ngày dân dụng và ngày được dùng trong một phương pháp thuật số. Đây là chỗ cần làm rõ trước khi luận. Trước hết xác định giờ địa phương thực tế, bao gồm múi giờ và giờ mùa hè nếu nơi sinh có áp dụng. Sau đó mới xem công cụ đổi ngày lúc 23 giờ hay 0 giờ và có quy tắc Tý sớm/Tý muộn hay không. NIST hỗ trợ đối chiếu giờ mùa hè tại Mỹ; nguồn này giải thích thời gian dân dụng, không xác nhận một trường phái Tử Vi. Ngày dân dụng ghi 10 tháng 5 lúc 23:30. Một công cụ có thể giữ ngày 10 theo mốc 0 giờ; công cụ khác có thể chuyển ngày thuật số theo mốc 23 giờ. Nếu không ghi lựa chọn, người xem sau sẽ khó hiểu vì sao hai kết quả khác nhau dù cùng đọc từ
… Xem thêm